35 lat Odrodzonego Notariatu Polskiego. Jubileusz, który wyznaczył kierunki rozwoju notariatu

35-lecie Odrodzonego Notariatu Polskiego stało się okazją nie tylko do przypomnienia drogi, jaką polski notariat przeszedł od wejścia w życie ustawy – Prawo o notariacie z 1991 r., ale przede wszystkim do rozmowy o jego przyszłości. Jubileuszowa konferencja, która odbyła się 21 maja 2026 r. w Warszawie, zgromadziła przedstawicieli władz państwowych, wymiaru sprawiedliwości, środowiska naukowego, samorządów prawniczych oraz notariatów z wielu państw Europy. Dyskusje pokazały, że notariat pozostaje ważnym uczestnikiem procesu modernizacji wymiaru sprawiedliwości, a jednocześnie instytucją stojącą na straży bezpieczeństwa obrotu prawnego. 

Jednym z głównych tematów konferencji była rola notariatu jako instytucji zaufania publicznego. Przez 35 lat od odzyskania samorządności notariusze współtworzyli system gwarantujący bezpieczeństwo czynności prawnych, ochronę praw obywateli i stabilność obrotu. Podkreślano, że znaczenie notariatu wykracza poza sporządzanie aktów notarialnych – jego działalność ogranicza liczbę sporów sądowych, wzmacnia pewność prawa i buduje zaufanie do państwa. 
 

35 lat odrodzonego notariatu to historia budowania zaufania do prawa. Dziś naszym zadaniem jest wykorzystać możliwości, jakie dają nowe technologie, nie rezygnując z wartości, które od początku stanowią fundament zawodu notariusza: bezpieczeństwa, bezstronności i odpowiedzialności – podsumował Aleksander Szymański, prezes Krajowej Rady Notarialnej. 

Nowoczesny notariat – odpowiedź na zmieniającą się rzeczywistość

Drugim ważnym wątkiem konferencji były wyzwania wynikające z postępu technologicznego. Eksperci z Polski i zagranicy rozmawiali o wpływie cyfryzacji na funkcjonowanie wymiaru sprawiedliwości, rozwoju elektronicznych usług prawnych i rejestrów oraz możliwościach wykorzystania nowych technologii przy zachowaniu najwyższych standardów bezpieczeństwa prawnego. 

W dyskusjach podkreślano, że postęp technologiczny powinien wzmacniać, a nie osłabiać gwarancje bezpieczeństwa obrotu prawnego. Rozwój cyfrowych narzędzi nie zmienia bowiem podstawowej misji notariatu, którą pozostaje zapewnienie obywatelom pewności prawa oraz ochrona ich interesów. 

Sprawniejsze państwo dzięki notariatowi 

Istotnym tematem konferencji była również rola notariatu w usprawnianiu funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. Dyskutowano o możliwościach dalszego powierzania notariuszom spraw niespornych oraz o rozwiązaniach, które pozwolą obywatelom szybciej i łatwiej korzystać z profesjonalnej pomocy prawnej. 

Jednym z moich postulatów, realizowanych wspólnie z samorządem notarialnym, jest dalsze zwiększanie zakresu czynności, które nie muszą odbywać się w sądzie. Chcemy także rozwijać rozwiązania, w których określone sprawy będą mogły być prowadzone zarówno przez sądy, jak i notariuszy – podkreślił Minister Sprawiedliwości Waldemar Żurek. 

Wypowiedź ministra dobrze oddawała jeden z głównych wniosków konferencji – nowoczesny notariat jest naturalnym partnerem wymiaru sprawiedliwości, a przekazywanie notariuszom kolejnych spraw niespornych może jednocześnie zwiększać dostępność usług prawnych dla obywateli i odciążać sądy. 

Europejska perspektywa 

Międzynarodowy charakter konferencji pozwolił spojrzeć na rozwój notariatu w szerszym kontekście. Przedstawiciele zagranicznych notariatów dzielili się doświadczeniami związanymi z cyfryzacją, zmianami legislacyjnymi oraz budowaniem zaufania do usług prawnych. Wspólnym wnioskiem było przekonanie, że mimo postępu technologicznego podstawowe wartości notariatu pozostają niezmienne – niezależność, bezstronność, odpowiedzialność i dbałość o bezpieczeństwo obrotu prawnego. 

Jubileusz z myślą o przyszłości 

Konferencja pokazała, że 35-lecie Odrodzonego Notariatu Polskiego było nie tylko okazją do podsumowania dotychczasowych osiągnięć, lecz także impulsem do rozmowy o przyszłości zawodu i miejscu notariatu w nowoczesnym państwie. Wnioski płynące z debat potwierdziły, że notariat – opierając się na swoim doświadczeniu i wartościach – jest gotowy odpowiadać na wyzwania związane z cyfryzacją, zmianami społecznymi i rosnącymi oczekiwaniami obywateli, nie rezygnując z tego, co stanowi istotę jego misji: zapewniania bezpieczeństwa prawa i pewności obrotu.