20 lat bez wzrostu płac – raport podsumowujący sytuację notariuszy
Eksperci Forum Prawo dla Rozwoju przygotowali raport „20 lat bez wzrostu płac” dotyczący warunków płac i wynagrodzeń notariuszy w stosunku do realiów rynkowych. Zebrane dane pokazują, że ostatnie waloryzacje stawek taks notarialnych miały miejsce 20 lat temu i nie przystają do obecnych realiów gospodarczych.
Raport został zaprezentowany na debacie poświęconej wynagrodzeniom notariuszy za realizację urzędowych czynności, która odbyła się w dn. 15 grudnia 2025 r. w Polskiej Agencji Prasowej. W debacie udział wzięli: senator Krzysztof Kwiatkowski, Aleksander Szymański – prezes Krajowej Rady Notarialnej, Mariusz Białecki – prezes Rejestry Notarialne sp. z o. o. oraz dr Konrad Hennig – ekspert z Forum Prawo dla Rozwoju.
Raport: 20 lat bez wzrostu płac notariuszy wobec realiów rynkowych
Od 2004 r. maksymalne stawki taksy notarialnej pozostają w zdecydowanej większości niezmienione. W tym samym czasie polska gospodarka przeszła głębokie przemiany, a poziom wynagrodzeń, inflacja oraz koszty prowadzenia działalności gospodarczej wzrosły wielokrotnie – wynika z raportu „20 lat bez wzrostu płac. Warunki płac i wynagrodzeń notariuszy wobec realiów rynkowych”.
Z danych przedstawionych w raporcie wynika, że minimalne wynagrodzenie za pracę wzrosło w latach 2004-2025 ponad 5,6-krotnie – z 824 zł do 4666 zł, natomiast przeciętne wynagrodzenie w gospodarce narodowej wzrosło ponad 3,5-krotnie – z ok. 2289 zł do ponad 8180 zł. Równolegle rosły średnie wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw oraz ogólna zamożność społeczeństwa.
W tym samym okresie stawki taksy notarialnej nie zostały kompleksowo zwaloryzowane, a w części przypadków – m.in. w 2007 r. – uległy nawet obniżeniu. Skumulowana inflacja w latach 2004-2025 wyniosła ponad 105%, co oznacza, że realna wartość wynagrodzenia notariuszy za tę samą pracę spadła o ponad połowę.
Raport wskazuje również na systematyczny wzrost kosztów prowadzenia kancelarii notarialnych. Obejmują one m.in. rosnące koszty energii elektrycznej, najmu lokali, wyposażenia biurowego, składek ZUS oraz obowiązkowego ubezpieczenia OC. Przykładowo, średnia składka OC wzrosła z ok. 2140 zł w 2011 r. do ponad 3390 zł w 2024 r., a ceny energii elektrycznej w latach 2008-2024 zwiększyły się ponad trzykrotnie.
Konsekwencją tej sytuacji są widoczne zmiany strukturalne w funkcjonowaniu kancelarii. Jak wynika z danych Krajowej Rady Notarialnej, zatrudnienie w kancelariach notarialnych spadło z 6475 osób w 2019 r. do 6051 w 2025 r., mimo wzrostu liczby notariuszy i kancelarii. W pierwszym półroczu 2025 r. 23% notariuszy nie zatrudniało żadnego pracownika, a kolejne 35% zatrudniało tylko jedną osobę.
Raport podkreśla, że notariusze – jako osoby wykonujące zawód zaufania publicznego – nie mają możliwości rynkowego kształtowania wynagrodzeń, a taksa notarialna stanowi ich zasadnicze źródło dochodu. W przeciwieństwie do innych przedsiębiorców nie mogą oni kompensować rosnących kosztów poprzez podwyższanie cen usług ani podejmowanie dodatkowej działalności zarobkowej.
Autorzy raportu wskazują, że utrzymywanie stawek na poziomie sprzed 20 lat nie znajduje uzasadnienia w obecnych realiach ekonomicznych. W dokumencie zaproponowano rozważenie mechanizmów automatycznej waloryzacji, opartych np. na płacy minimalnej lub przeciętnym wynagrodzeniu – rozwiązania takie funkcjonują już w odniesieniu do wybranych czynności notarialnych.
Wnioski raportu pokazują jednoznacznie, że waloryzacja taksy notarialnej nie jest postulatem środowiskowym, lecz ekonomiczną koniecznością, mającą znaczenie dla stabilności kancelarii notarialnych, jakości wykonywanych czynności oraz bezpieczeństwa obrotu prawnego.