X

Używamy plików cookies aby ułatwić korzystanie z naszych serwisów. Jeśli nie wyrażają Państwo zgody by pliki cookies były zapisywane na dysku należy zmienić ustawienia swojej przeglądarki.

Użytkowanie i służebności

Użytkowanie i służebności jako prawa wykonywane przez osobę niebędącą właścicielem na rzeczy cudzej w obrocie gospodarczym i wynikających z niego stanach faktycznych mogą być (w pewnym sensie podobnie, jak wskazane wyżej podziału do używania) sposobem na rozwiązanie – chociażby przejściowe – sytuacji, w której ze względu na ograniczenia systemu prawa nie można uregulować na poziomie przeniesienia prawa własności. Pozwalają one na jakby „podział” władztwa nad rzeczą, w szczególności nieruchomością, pomiędzy kilka podmiotów, których zakres uprawnień może być różny. Zgodnie z art. 251 Kodeksu cywilnego do ochrony praw rzeczowych ograniczonych stosuje się odpowiednio przepisy o ochronie własności.

Prawo użytkowania, czyli prawo do korzystania z rzeczy cudzej i do pobierania z niej pożytków (owoców, kopalin, czynszów itd.) jest najszerszym zakresowo tzw. ograniczonym prawem rzeczowym i dającym uprawnionemu, to jest użytkownikowi, najszersze możliwości korzystania z cudzej rzeczy. Użytkowanie może być ustanawiane za wynagrodzeniem lub bez, na czas oznaczony lub nieoznaczony. Jego przedmiotem mogą być także prawa, w tym prawo użytkowania wieczystego lub spółdzielcze prawo do lokalu (użytkowego lub mieszkalnego) oraz przedsiębiorstwo, jako zorganizowany zespół składników niematerialnych i materialnych przeznaczony do prowadzenia działalności gospodarczej. Ustanowienie tego prawa w odniesieniu do nieruchomości, użytkowania wieczystego lub praw spółdzielczych do lokali wymaga - dla oświadczenia osoby ustanawiającej prawo – formy aktu notarialnego, a w przypadku użytkowania przedsiębiorstwa (w skład którego nie wchodzi nieruchomość lub jej prawo użytkowania wieczystego) formy pisemnej z notarialnie poświadczonym podpisem. Jedną z przyczyn ograniczonego wykorzystywania użytkowania w stosunkach gospodarczych jest fakt, iż prawo to jest niezbywalne.

Służebności – w zakresie stosunków gospodarczych – najczęściej służebności gruntowe, ustanawiane są w celu zwiększenia użyteczności tzw. nieruchomości władnącej. Mówiąc najogólniej służebność polega na tym, iż właściciel nieruchomości władnącej może korzystać w oznaczonym zakresie z nieruchomości obciążonej, bądź na tym, że właściciel nieruchomości obciążonej zostaje ograniczony w możności dokonywania w stosunku do niej określonych działań, bądź też na tym, że właścicielowi nieruchomości obciążonej nie wolno wykonywać określonych uprawnień, które mu względem nieruchomości władnącej przysługują na podstawie przepisów o treści i wykonywaniu własności. Dzięki ustanowieniu służebności gruntowej właściciel nieruchomości władnącej może zapewnić dla swojej nieruchomości prawo drogi, przejazdu, przechodu, parkingu, prawo przeprowadzenia sieci uzbrojenia terenu, przyłączy itp. Ustanowienie to może nastąpić odpłatnie lub nieodpłatnie, na czas oznaczony lub nieoznaczony.

Osobną kategorię stanowi wprowadzona niedawno do systemu polskiego prawa cywilnego służebność przesyłu, którą można ustanowić na rzecz przedsiębiorcy (niezależnie od tego czy jest on właścicielem jakiejkolwiek nieruchomości), do którego należą usytuowane w obrębie obciążanej nieruchomości urządzenia służące do doprowadzania lub odprowadzania płynów, pary, gazu, energii elektrycznej oraz inne urządzenia podobne, które nie należą do części składowych nieruchomości, ponieważ wchodzą w skład przedsiębiorstwa.

Krajowa Rada Notarialna
ul. Dzika 19/23
00-172 Warszawa

tel. (22) 635 78 40, (22) 635 07 83
fax. (22) 635 79 10
email: biuro@krn.org.pl

Valid XHTML 1.1Level Double-A conformance, W3C WAI Web Content Accessibility Guidelines 2.0
Opracowanie: RejNET
wygenerowano w czasie: 0.09 s.